Samos YoungArtists Festival

Róza El-Hassan

*1966, Syria/Hungary

Γεννημένη στη Βουδαπέστη αλλά με διπλή υπη- κοότητα, ουγγρική και συριακή, η Róza El-Hassan δου- λεύει με πρόσφυγες στη Συρία, τον Λίβανο και την Πα- λαιστίνη και αυτό έχει διαμορφώσει την πρακτική της. Συνδυάζοντας τη χρήση μακετών και γλυπτών μικτής τε- χνικής με έργα σε χαρτί και επιτοίχια σχέδια, η El-Hassan ενώνει διαφορετικές ιδιότητες σε μια πολύπλευρη και υπαινικτική μελέτη της ανθρώπινης κατάστασης και ιδί- ως των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων και των προ- σφύγων. Έχει επίσης δημιουργήσει, στο Facebook και ως ιστολόγιο, το Syrian Voices: Mediation and Art — μια ψηφιακή πλατφόρμα για Σύρους καλλιτέχνες.
Πολλές από τις δραστηριότητες της El-Hassan έχουν να κάνουν με κοινωνικές παρεμβάσεις και κοινωνι- κό σχεδιασμό, όπως το πρότζεκτ No Corruption, μια μάρκα τσαντών βασισμένων σε μια παλιά τεχνική καλα- θοπλεκτικής που η καλλιτέχνις ανάπτυξε μαζί με μέλη της ουγγρικής κοινότητας των Ρομά, που αριθμεί 600.000 άτομα, προκειμένου να ανακουφίσει την εν γένει κακή οικονομική τους κατάσταση. Το πρότζεκτ ξεκίνησε αρχι- κά από το Szendrőlád, ένα μικρό χωριό των Ρομά στα όρη Borsod της ανατολικής Ουγγαρίας. Πολλά από τα εγχει- ρήματα της El-Hassan συνδυάζουν έτσι την κοινωνική προσφορά με τις φιλικές προς το περιβάλλον τεχνικές παραγωγής.
Ανάλογο παράδειγμα είναι η οικολογική αρχιτε- κτονική 'Beehive' ή 'Adobe House', στο πλαίσιο της μα- κρόχρονης έρευνας της Róza El-Hassan γύρω από την οικολογική, βιώσιμη και ανθρωπιστική συριακή αρχιτε- κτονική ως πιθανή μικρής κλίμακας λύση στο στεγαστικό πρόβλημα των προσφύγων. Πρόκειται για τον τύπο του σπιτιού που κατοικούσαν οι πρόγονοί της, και που παρέ- μενε συνηθισμένος στα χωριά της βόρειας Συρίας μέχρι τη δεκαετία του 1970. Το Beehive [Κυψέλη] είναι ένα στρογγυλό κτίσμα με έναν πολύ ψηλό θόλο, με ύψος του- λάχιστον 3–4 μέτρων. Όπως η ίδια θυμάται από τα παιδι- κά της χρόνια, οι θόλοι αυτοί ήταν σχεδόν άδειοι, πάντα πολύ καθαροί και ανέδιναν μια αίσθηση ζεστής φιλοξενί- ας. Αναζητώντας λύσεις στο στεγαστικό πρόβλημα που ανέκυψε από τη συριακή προσφυγική κρίση, η El-Hassan αποφάσισε να επισκεφθεί ξανά την απλή αυτή αρχιτεκτο- νική μορφή ως βιώσιμο μοντέλο αναδόμησης βασισμένο σε φθηνά τοπικά υλικά (χωμάτινους πλίνθους). Οι θολω- τές κατασκευές, απαράλλαχτες εδώ και χιλιάδες χρόνια, δεν χρειάζονται μόνωση τον χειμώνα, μένουν δροσερές το καλοκαίρι και δεν ρυπαίνουν. Όταν πάψουν να χρειά- ζονται, καταρρέουν και ξαναγίνονται χώμα. Ένα Adobe House κατασκευάστηκε για την έκθεση ως υπαίθρια γλυ- πτική εγκατάσταση, με τη χρήση τοπικών ελληνικών υλι- κών και τη βοήθεια ντόπιων μαστόρων οι οποίοι ταυτό- χρονα ωφελούνται μαθαίνοντας μια πανάρχαια συριακή τεχνική. Πρόκειται για ένα λειτουργικό μοντέλο στέγα- σης που θα μπορούσε να παραχθεί μαζικά με υποστήριξη από τον χώρο των ΜΚΟ. Όπως λέει η ίδια η καλλιτέχνις: "Αυτή τη στιγμή δεν ξέρω τι θα συμβεί στη Συρία τους επόμενους μήνες, πού θα βρουν οι άνθρωποι τη δύναμη να την ξαναχτίσουν. Προσπαθώ να σκεφτώ στην ελάχι- στη δυνατή κλίμακα: ο θόλος από πλίνθους και ο κύβος του ενός ή των δύο δωματίων, με μόνα υπάρχοντα ένα στρώμα και μια φωτογραφία συγγενών — η συριακή μας νεωτερικότητα, η περηφάνια μας. Οτιδήποτε πιο περί- πλοκο ξεπερνά τη φαντασία μου."

CV

Η Róza El-Hassan (γεν. 1966, Ουγγαρία) σπούδα- σε στην Ουγγρική Ακαδημία Τέχνης και στην Städelschule της Φρανκφούρτης. Στις εκθέσεις των έργων της περι- λαμβάνονται: Future Dialect (με τη Martha Rosler), Kunstraum Riehen, Βασιλεία (2016)· e Welfare State, M HKA, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Αμβέρσα και Revolution, Utopia, Avant-Garde, Ludwig Museum, Βου- δαπέστη (2015)· Objects and Drawings, ατομική, omas Erben Gallery, Νέα Υόρκη (2014)· e System Doesn't Contain Our Hearts, Gandy Gallery, Μπρατισλάβα (2012)· R.thinking/dreaming about overpopulation, a Retrospective, Kunsthalle Mücsarnok, Βουδαπέστη (2006)· Roza El-Hassan, Drawings, Drawing Center, Νέα Υόρκη (2003)· Objekte, Vienna Secession (2000)· Ουγγρι- κό Περίπτερο, Μπιενάλε Βενετίας (1997).

 

Breeze 7, M HKA, Αμβέρσα
Εγκατάσταση συγκεκριμένου χώρου με πλίνθους
Φωτογραφία: Christine Clinch