Samos YoungArtists Festival

MAΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ

*1972, Greece

Όταν η Μαρίνα Γιώτη επέστρεψε στο πατρικό της στην Ελλάδα μετά τον θάνατο των γονιών της, βρήκε ξανά το μοναδικό αντικείμενο που είχαν κατορθώσει να σώσουν οι παππούδες της μέσα από τον δρόμο της προ- σφυγιάς: μια εικόνα της Αγίας Μαρίνας, που γίνεται ση- μείο εκκίνησης για την ταινία της Γιώτη. Αναγκασμένοι να φύγουν από τη Μύλασα της Μικράς Ασίας (το Milas της σημερινής Τουρκίας), οι πρόγονοι της Γιώτη ήταν με- ταξύ του ενός και πλέον εκατομμυρίου Ελλήνων που εκ- διώχθηκαν από την Τουρκία κατά τη Μικρασιατική Κα- ταστροφή — την κατάληξη του γνωστού και ως Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1919-1922 που σημάδε- ψε την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι (εκατέρωθεν) σφαγές και οι αναγκαστικοί εκτοπισμοί οδήγησαν σε μια από τις μεγαλύτερες προσφυγικές ροές των αρχών του εικοστού αιώνα στην Ευρώπη. Το 1923, η αναγκαστική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας έφερε τη βίαιη μετεγκατάσταση των περισσότερων από τους έλληνες χριστιανούς που παρέμεναν στην Τουρκία —με παρουσία στη Μικρά Ασία από τα χρόνια των Ιώνων— καθώς και 500.000 μουσουλμάνων της Ελλάδας προς την Τουρκία. Οι παππούδες της Γιώτη βρέθηκαν στη Σάμο πριν εγκατασταθούν τελικά στη Νί- καια, στην Αθήνα. Εκεί τους δόθηκε γη στην οποία μεγά- λωσαν οι τέσσερις κόρες τους, μεταξύ των οποίων και η μητέρα της καλλιτέχνιδας.
Η εικόνα της Αγίας Μαρίνας είναι το μόνο από τα υπάρχοντα της οικογένειας που επέζησε της αναγκαστι- κής μετεγκατάστασης. Η Γιώτη την κληρονόμησε ως δώρο από τη γιαγιά που ποτέ δεν γνώρισε, τη Μαρίνα Γιαχάκη, που ήθελε να καταλήξει η εικόνα στα χέρια της επόμενης Μαρίνας στην οικογένεια. Δόθηκε στην καλ- λιτέχνιδα από τη μητέρα της σε μια περίοδο που "οι αγι- ογραφίες ήταν το τελευταίο που την ενδιέφερε." Τώρα, θέλοντας να γνωρίσει καλύτερα την οικογενειακή της ιστορία, ζητά από τις δύο ενενηντάχρονες θείες της να ανασυνθέσουν την ιστορία της εικόνας. Με τη μνήμη τους αδυνατισμένη λόγω ηλικίας, οι θείες μετέχουν στην κοινή οικογενειακή προσπάθεια να θυμηθούν. Από την άποψη αυτή, η ταινία εξετάζει όχι μόνο την προσφυ- γιά αλλά και εκείνο που η Γιώτη περιγράφει ως 'αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο' για να περισωθεί η οικογε- νειακή ιστορία από εκείνους που ήταν πιο κοντά στα γεγονότα.
Η οικογένεια της Γιώτη ήταν μεταξύ μιας ομάδας ανθρώπων που δεν διαφέρουν πολύ από εκείνους που καταφεύγουν σήμερα στην Ελλάδα. Οι σκηνές που δια- δραματίστηκαν στη Λέσβο το περασμένο καλοκαίρι μοιάζουν με εκείνες του πρώτου δεκαημέρου του Οκτω- βρίου του 1922, όταν έφτασαν στο νησί 50.000 Έλληνες, κυρίως από το Αϊβαλί της απέναντι τουρκικής ακτής, δημιουργώντας τεράστιο ανθρωπιστικό ζήτημα.
Εκεί που οι Έλληνες ήταν κάποτε πρόσφυγες, σή- μερα βρίσκονται στο ρόλο του οικοδεσπότη των κατατρεγμένων. Η ιστορία επαναλαμβάνεται και οι όροι αντιστρέφονται. Η μνήμη γίνεται ένας από τους μηχα- νισμούς διαφύλαξης της ανθρώπινης ενσυναίσθησης και αλληλεγγύης. Η ταινία της Γιώτη μας το θυμίζει αυτό.
Γεννημένη στην Αθήνα το 1972, η Μαρίνα Γιώτη είναι κινηματογραφίστρια και εικαστικός. Παρά τη συμ- βατική κινηματογραφική της εκπαίδευση, η Γιώτη έχει ασχοληθεί κυρίως με την κινηματογραφική έρευνα και το πειραματικό βίντεο, τις εγκαταστάσεις και τις υβριδι- κές δημιουργίες που διερευνούν τις αισθητικές και αφη- γηματικές δυνατότητες του μέσου σε ένα πλαίσιο εικα- στικό. Στο κινηματογραφικό της έργο συχνά επεξεργάζεται παλιό, προϋπάρχον αρχειακό υλικό για να επαναπροσεγγίσει ξεχασμένες ιστορίες και να βρει νέα νοήματα. Έχει επίσης συνεπιμεληθεί δύο εκθέσεις και έχει οργανώσει προβολές πειραματικών ταινιών και ντοκιμαντέρ για κινηματογραφικά φεστιβάλ.

CV

Η Γιώτη έχει σπουδάσει Χημικός Μηχανικός, Περι- βαλλοντική Διαχείριση (MSc), Κινηματογράφο, και Media & Επικοινωνία (MA) στην Ελλάδα, τη Βρετανία και το Βέλγιο. Οι ταινίες και οι εγκαταστάσεις της έχουν παρου- σιαστεί σε πολλές εκθέσεις και κινηματογραφικά φεστι- βάλ, μεταξύ των οποίων: Hypnos Project, Ίδρυμα Ωνάση, Αθήνα (2016), 5η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης (2015), Wroclaw Media Art Biennial (2015), Yebisu Film Festival, Τόκυο (2016), Viennale Film Festival, Βιέννη (2015), No Country For Young Men, Bozar, Βρυξέλλες (2014), Depression Era, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα & Mois de la Photo, Παρίσι (2014), Les Rencontres Internationales Paris/ Berlin/ Madrid (2010 & 2007), Jeonju Film Festival (2010), Toronto International Film Festival (2009), Transmediale (2007), Her(His)tory, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα (2007), Anathena, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Αθήνα (2006). Αυτή την περίοδο ετοιμάζει την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους, ένα ντοκιμαντέρ που διαδραματίζεται στο Κάιρο μετά την εξέγερση του 2011.

 

Οικογένεια Γιαχάκη
Aρχειακή Φωτογραφία έρευνας για το
Agia Marina / Saint Marina, 2016
Μονοκάναλο βίντεο, έγχρωμο, με ήχο, 8’
Ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας

 

Μαρίνα Γιώτη
Θεία Ντίνα
Aρχειακή Φωτογραφία έρευνας για το
Agia Marina / Saint Marina, 2016
Μονοκάναλο βίντεο, έγχρωμο, με ήχο, 8'
Ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας